Pierwszy filar
Pierwszy filar ubezpieczenia emerytalnego to element systemu ubezpieczeń społecznych, który w wyniku reformy zmienił się stosunkowo najmniej. Przynależność do niego jest obowiązkowa.
Za gospodarkę składkami ubezpieczeniowymi w dalszym ciągu odpowiedzialny jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. To on zajmuje się prowadzeniem kont emerytalnych ubezpieczonych oraz wypłatą świadczeń emerytom i rencistom.
Składka emerytalna zarządzana przez ZUS wynosi 12,22% naszego wynagrodzenia brutto. Pozostałe 7,30% trafia do OFE. Łącznie składka wynosi 19,52% wynagrodzenia i jest płacona w połowie przez pracodawcę i pracownika.
Dla tych, którzy rozpoczęli pracę przed wejściem w życie reformy emerytalnej, ZUS obliczy tzw. kapitał początkowy, którego wysokość ma zostać ustalona na podstawie wysokości składek emerytalnych sprzed reformy.
Po potrąceniu składki z wynagrodzenia pracownika trafia ona do ZUS-u, który jest odpowiedzialny za przekazanie jej części do Otwartego Funduszu Emerytalnego (II Filar). Nadal obowiązuje system redystrybutywny, którego integralną częścią jest tzw. umowa międzypokoleniowa – pieniądze na świadczenia emerytalne pochodzą ze składek emerytalnych osób aktywnych zawodowo.
Działanie systemu redystrybutywnego, który jest podstawą funkcjonowania I filaru ubezpieczeń emerytalnych, jest uzależnione od trendów demograficznych. Spadek poziomu urodzeń ma na niego negatywny wpływ w dłuższym okresie. Aby temu zapobiec, powstał System Rezerw Demograficznych, na który Zakład Ubezpieczeń Społecznych wpłaca 1% otrzymywanych składek emerytalnych. Jeśli proporcja pomiędzy ilością aktywnych zawodowo i emerytów stanie się zbyt niekorzystna, będzie można korzystać ze środków zgromadzonych w Systemie Rezerw Demograficznych, co pomoże uniknąć kryzysu systemu ubezpieczeń, do jakiego doszło ponad 10 lat temu.