Ubezpieczenia społeczne
Ubezpieczenia społeczne to główny instrument polityki społecznej państwa. Obecnie obowiązującym w Polsce aktem prawnym dotyczącym ubezpieczeń społecznych jest ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych. Realizacją przepisów w zakresie ubezpieczeń społecznych zajmuje się w Polsce Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dla pracowników i przedsiębiorców) i Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dla rolników). Ubezpieczenia społeczne dzielą się na rentowe i emerytalne.
ZUS i KRUS to instytucje odpowiedzialne za gospodarkę środkami, z których są wypłacane emerytury.
Istnieją dwa zasadnicze sposoby gromadzenia składek na przyszłe emerytury. Pierwszy z nich to system kapitałowy. Polega on na tym, że składki każdego pracownika są gromadzone na oprocentowanych rachunkach bankowych. W ten sposób narastają ich odsetki, a pracownik po przejściu na emeryturę dysponuje kapitałem wraz z odsetkami, z którego wypłacana jest emerytura. Na tej zasadzie działają Otwarte Fundusze Emerytalne.
System redystrybutywny polega na bieżącym użytkowaniu środków wpłacanych przez płatników (czyli przedsiębiorstwa) z dochodów pracowników. Każdy pracownik po przejściu na emeryturę otrzymuje ją więc nie ze swoich pieniędzy, ale ze składek obecnych pracowników. Na tym systemie opiera się funkcjonowanie ZUS-u.
System redystrybutywny zakłada “współpracę międzypokoleniową” w zakresie świadczeń emerytalnych. Można powiedzieć, że – zgodnie z nim – dzieci opłacają emerytury swoich rodziców. Wada systemu redystrybutywnego tkwi w tym, że w razie długotrwałego niżu demograficznego wysokość składek płynących z wynagrodzeń pracowników może nie być wystarczająca na wypłacenie świadczeń w odpowiedniej wysokości dla wszystkich emerytów i rencistów.
Skutki tego można było odczuć w Polsce, gdzie kilka lat temu doszło do kryzysu w zakresie świadczeń emerytalnych, a ZUS był zadłużony ponad miarę. Dlatego też w 1999 roku zdecydowano się na reformę systemu ubezpieczeń społecznych i wprowadzenie systemu kapitałowo-redystrybutywnego.